Բացահայտիր Արագածոտնը - Գառնահովիտ. Արագածի լեռնային պահապանը
Գառնահովիտը Հայաստանի հնագույն և ինքնատիպ բնակավայրերից է, որը գտնվում է Արագածոտնի մարզում՝ մարզկենտրոնից 63 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Գյուղը բազմած է ծովի մակերևույթից 2150 մետր բարձրության վրա, ինչն էլ պայմանավորում է նրա խիստ, բայց վեհաշուք լեռնային բնությունը։
Այն հայտնի է իր հարուստ պատմությամբ և ճարտարապետական կոթողներով, որոնցից ամենանշանավորը 7-րդ դարի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին է՝ կանգուն և պահպանված վիճակում։
Այս բնակավայրն ունի հազարամյակների պատմություն, որի մասին վկայում են գյուղում պահպանված մ.թ.ա. 2-րդից 1-ին հազարամյակների կիկլոպյան ամրոցների մնացորդները։
Ըստ անվանի ճարտարապետ Թորոս Թորամանյանի՝ Գառնահովիտը նախնադարյան այն եզակի բերդաքաղաքներից է, որը երբեք չի լքվել և շարունակել է իր կյանքը դարերի հորձանուտում։
Պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում այն եղել է հայկական ազնվական տոհմերի՝ Կամսարականների, Բագրատունիների և Պահլավունիների սեփականությունը, իսկ 12-13-րդ դարերում անցել է Զաքարյաններին։
Մինչև 1946 թվականին Գառնահովիտ վերանվանվելը, գյուղը կրել է Ադիաման անունը, որն արաբերենից թարգմանաբար նշանակում է «անվտանգ վայր» կամ «երաշխավոր»։
Գառնահովիտի յուրահատկությունը նրա հոգևոր ժառանգության մեջ է։
Բացի Սուրբ Գևորգից, գյուղի մոտակայքում են գտնվում 7-րդ դարի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին, 17-18-րդ դարերի «Ծաղկոց» գյուղատեղին և 10-13-րդ դարերի մեկ այլ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի։
Այս կառույցները փաստում են բնակավայրի մշակութային հզոր շերտերի մասին։
Գյուղի բնակիչները՝ գառնահովիտցիները, աչքի են ընկնում իրենց աշխատասիրությամբ և լեռնցուն բնորոշ տոկունությամբ։
Նրանք հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ՝ կապված լինելով իրենց նախնիների հողին ու ավանդույթներին։ Չնայած ժամանակի ընթացքում բնակչության թվաքանակը նվազել է, գյուղը շարունակում է մնալ Արագած լեռան փեշերին գտնվող հայկական ինքնության կարևոր հենակետերից մեկը, որտեղ միահյուսվում են նախնադարյան բերդաքաղաքի հզորությունը և վաղ միջնադարյան քրիստոնեական խոնարհությունը։
Գառնահովիտի աշխարհագրական կոորդինատներն են 40°29′48.84″N 43°57′22.45″E