Ճանաչենք Արագածոտնի մարզի հսկաներին - Գևորգ Էմին. Ինժեներական մտքի և պոետիկ հոգու ներդաշնակությունը
· Աշտարակ
Գևորգ Էմինը (իսկական անունը՝ Կառլեն Գրիգորի Մուրադյան) 20-րդ դարի հայ գրականության ամենաառանցքային և ինքնատիպ դեմքերից է, ում ստեղծագործական ուղին սերտորեն միահյուսված է հայրենի հողի պատմության և մարդկային հոգու որոնումներին։
Նա ծնվել է 1919 թվականի սեպտեմբերի 30-ին (որոշ աղբյուրներում նշվում է 1918-ը) պատմական Աշտարակում՝ ուսուցչի և այգեպանի ընտանիքում։
Աշտարակի հանդեպ ունեցած սերն ու կապվածությունը հետագայում պիտի դառնային նրա պոեզիայի գլխավոր զարկերակներից մեկը. նա հաճախ իրեն կոչում էր «աշտարակեցի Գևորգ» և համարում էր, որ հենց Աշտարակն է Հայաստանի սիրտը։
Նրա կրթական ճանապարհը սկսվեց ինժեներական ոլորտից։
1940 թվականին նա ավարտեց Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հիդրոտեխնիկական ֆակուլտետը։
Չնայած մասնագիտությամբ հիդրոտեխնիկ լինելուն, նա իր հետագա կյանքում նշել է, որ ճշգրիտ գիտությունն ու ինժեներական մտածողությունը միայն օգնում են ստեղծագործողին խուսափել շատախոսությունից և պահպանել հոգևոր հավասարակշռությունը։
Ուսանողական տարիները նրա համար բախտորոշ էին նաև այն առումով, որ նա հնարավորություն ունեցավ մոտիկից շփվելու իր կուռքի՝ Եղիշե Չարենցի հետ, ումից ստացած բանաստեղծական դասերը դարձան նրա գրական մկրտությունը։
Էմինի գրական դեբյուտը տեղի ունեցավ 1940 թվականին «Նախաշավիղ» ժողովածուով, որտեղ արտացոլված էին նրա ուսանողական տարիների ապրումները, սերն ու պատանեկան խանդավառությունը։
Դրան հաջորդեց «Խաղաղության ծխամորճը» (1942 թ.), սակայն նրա ստեղծագործական ուղին հարթ չէր. «Նորք» ժողովածուն ենթարկվեց խիստ քննադատության ժամանակի գաղափարախոսական սահմանափակումների պատճառով։
Այդուհանդերձ, նա շարունակեց իր վերելքը՝ լույս ընծայելով «Նոր ճանապարհ», «Որոնումներ», «Երևանի լույսերը», «Մինչև այսօր», «Երկու ճամփա» և այլ արժեքավոր գործեր։
Նա ոչ միայն բանաստեղծ էր, այլև հմուտ թարգմանիչ, արձակագիր և հասարակական գործիչ։
Նրա գրչին են պատկանում համաշխարհային դասականների բազմաթիվ թարգմանություններ հայերեն, իսկ նրա սեփական գործերը թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան երկու տասնյակ լեզուներով՝ ռուսերենից ու անգլերենից մինչև կորեերեն ու արաբերեն։
Նրա սցենարով նկարահանված «Յոթ երգ Հայաստանի մասին» վավերագրական ֆիլմը դարձավ հայկական ինքնության յուրօրինակ այցեքարտ՝ արժանանալով միջազգային փառատոնների բարձր պարգևների։
Նրա վաստակը գնահատվել է բարձրագույն պարգևներով, այդ թվում՝ Ստալինյան մրցանակով (1951 թ.), ԽՍՀՄ պետական մրցանակով (1976 թ.), Հոկտեմբերյան հեղափոխության և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշաններով։
Իր կյանքի մայրամուտին բանաստեղծն ամփոփում էր, որ ունի երեք որդի, տասը սեփական գիրք և իր «փոքրիկ Հայաստանը», որը միշտ հարուստ է եղել իր ձգտումներով։
Գևորգ Էմինը մահացել է 1998 թվականի հունիսի 11-ին Երևանում և թաղվել իր հարազատ Աշտարակում՝ թողնելով հարուստ գրական ժառանգություն, որը մինչ օրս արդիական է և սիրված։