Բացահայտիր Արագածոտնը - Մուղնի. Պատմական ուխտատեղի և այգեգործության կենտրոն

Մուղնին Հայաստանի հնագույն և ուշագրավ բնակավայրերից մեկն է, որը գտնվում է Արագածոտնի մարզում՝ Աշտարակ քաղաքից ընդամենը 2 կմ դեպի հյուսիս։
Գյուղը տեղակայված է ծովի մակերևույթից 1260 մետր բարձրության վրա, ինչն ապահովում է մեղմ կլիմա և գեղեցիկ տեսարաններ դեպի շրջակա լեռնաշղթաները։
Պատմական աղբյուրներում այն հիշատակվում է նաև մի քանի այլ անվանումներով, ինչպիսիք են Մղոն, Մոգնի, Մողան կամ Մուխնի։
Գյուղի բնակչության ձևավորման պատմությունը հետաքրքիր է նրանով, որ բնակիչների մի զգալի մասը տեղափոխվել է Մաստարա գյուղից՝ իրենց հետ բերելով ամուր ավանդույթներ և աշխատասիրություն։
Տեղի ժողովուրդը հիմնականում զբաղվում է այգեգործությամբ և պտղաբուծությամբ, ինչը ձևավորել է նրանց բնավորության առանձնահատուկ գծերը։
Մուղնեցուն բնորոշ է հյուրասիրությունը, հանդարտությունը և հոգևոր ամուր կապը սեփական հողի հետ։
Լինելով սրբավայրի պահապաններ՝ նրանք աչքի են ընկնում բարեպաշտությամբ և համայնքային ներդաշնակությամբ։
Նրանց բնավորության մեջ արմատացած է «քարից հաց քամողի» տոկունությունը, ինչը երևում է նրանց խնամած այգիներից։
Գյուղի հարավային մասում վեր է հառնում նրա գլխավոր զարդը՝ Սուրբ Գևորգ վանական համալիրը (XIV–XVII դդ.), որի ներկայիս եկեղեցին կառուցվել է 1664-1669 թվականներին։
Այս սրբավայրը դարեր շարունակ եղել է ուխտատեղի։
Գյուղի հյուսիս-արևելքում է գտնվում նաև պատմական «Կարբո ծով» ջրամբարը, որը թվագրվում է XVII դարով և վկայում է տարածաշրջանի զարգացած տնտեսական անցյալի մասին։
Կոորդինատներ. 40°18′54″ հս. լ., 44°22′14″ ավ. ե.