Բացահայտիր Արագածոտնը․ Լեռնարոտ գյուղի գաղտնիքներն ու հնամենի հմայքը
Լեռնարոտը գյուղ է Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքում։
Այն տեղակայված է Արագած լեռան հարավային փեշերին՝ ծովի մակերևույթից 1725 մետր բարձրության վրա։
Գյուղը մարզկենտրոնից գտնվում է 27 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։
Պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում այս բնակավայրը ներառված է եղել Հայկական մարզի, Էջմիածնի գավառի, Երևանի գավառի, ինչպես նաև Աշտարակի շրջանի կազմում։
Մինչև 1949 թվականը գյուղը ճանաչված է եղել Մագդա կամ Մադղա անուններով։
Լեռնարոտի բնակչության նախնիները գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Մուշից, ինչպես նաև Սասունի Գելեգուզան, Հեթինք, Սպղանք և այլ գյուղերից։
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ և երկրագործությամբ։
Հենց այս հարուստ պատմական ժառանգությունն ու աշխարհագրական դիրքն էլ Լեռնարոտի իսկական այցեքարտն են։
Գյուղն ու դրա շրջակայքը հարուստ են հնագույն հուշարձաններով․ դեպի հարավ գտնվում է միջնադարյան «Խուչեր» գյուղատեղին՝ մ.թ.ա. 2-րդից 1-ին հազարամյակներով թվագրվող համանուն ամրոցով, 3 կմ հյուսիս տեղակայված է վաղ միջնադարյան «Դիտվան» գյուղատեղին, իսկ 1 կմ հյուսիս՝ XIV-XVII դարերի «Ադրիկ» գյուղատեղին։
Տարածքում կան նաև պատմական քարայր-կացարաններ, ինչպիսիք են XVI-XVIII դարերի «Բադոյի քարանձավը» և «Սյունով քարափը»։
Այս պատմական շունչն ու լեռնային վեհ միջավայրը անդրադարձել են նաև տեղի բնակիչների կերպարի վրա՝ ձևավորելով լեռնարոտցիների բնավորության գլխավոր առանձնահատկությունը՝ նրանց բացառիկ տոկունությունը, հպարտությունն ու աշխատասիրությունը։
Այս գծերը նրանք ժառանգել են իրենց արմատներից՝ Սասունի և Մուշի քաջ ու համառ զավակներից։
Լինելով լեռնային բնակավայրի բնակիչներ՝ նրանք աչքի են ընկնում առանձնահատուկ հյուրընկալությամբ, ավանդապաշտությամբ և հայրենի հողին կապվածությամբ, ինչը լավագույնս արտահայտվում է նախնյաց ավանդույթները վառ պահելու և դժվարին պայմաններում հողը շենացնելու մեջ։
Լեռնարոտն այն բացառիկ վայրերից է, որտեղ մեկտեղվում են Արագածի վեհ բնությունը, հազարամյակների խորքից եկող պատմությունն ու սասունցիների ու մշեցիների անկոտրում ոգին։
Կոորդինատներ. 40°21′0″N 44°7′0″E