Բացահայտիր Արագածոտնը․ Անառիկ ու պատմական Արուճի բերդը
Արուճի բերդը (Արուճի ամրոց) հայկական միջնադարյան ռազմական ճարտարապետության և ամրոցաշինության ամենաուշագրավ ու արժեքավոր հուշարձաններից մեկն է:
Այս պատմական կառույցն ունի դարերի խորքից եկող հարուստ կենսագրություն և ռազմավարական բացառիկ նշանակություն:
Դեռևս 5-րդ դարում ամրոցն արդեն գոյություն է ունեցել և ծառայել է որպես արքունական զորքի ձմեռանոց, ինչը վկայում է տարածքի կարևորության և պաշտպանական հարմարավետ դիրքի մասին:
Հետագա դարերում հուշարձանի դերն էլ ավելի է մեծանում, երբ 7-րդ դարի երկրորդ կեսին հայոց իշխան Գրիգոր Մամիկոնյանը
Արուճը դարձնում է իր աթոռանիստը: Նրա կառավարման շրջանում բերդն ու հարակից համալիրը ենթարկվում են լայնածավալ շինարարական և ամրաշինական աշխատանքների, ինչի շնորհիվ կառույցն էլ ավելի է հզորանում ու ամրացվում՝ միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական և ռազմական կյանքում ստանձնելով առանցքային ու առավել կարևոր դիրք:
Ամրոցի ճարտարապետական հորինվածքն ու տեղանքի ընտրությունը կատարված են պաշտպանական բոլոր կանոնների համաձայն:
Այն արտաքին աշխարհից ու թշնամական հարձակումներից պաշտպանված է եղել հզոր ու հաստապատ պարսպով, որն անառիկ է պահել հզոր համալիրը:
Հատկապես բարդ և դժվարանցանելի է եղել հրվանդանի կողմից հասանելիությունը, ինչը բնական լրացուցիչ պատնեշ է հանդիսացել պաշարումների ժամանակ: Ամրոցի տարածքում առանձնահատուկ կենսական դեր է ունեցել դեպի ներքև իջնող գաղտնուղին:
Այս ստորգետնյա անցքը երկարատև պաշարումների և ծայրահեղ իրավիճակների ժամանակ ապահովել է կապը արտաքին աշխարհի հետ, ծառայել է որպես անվտանգության երաշխիք, ջրի կամ պաշարների հայթայթման, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում անկորուստ նահանջելու կենսական միջոց:
Այսօր Արուճի բերդի պահպանված կիսավեր աշտարակները, պարսպապատերի հզոր հիմքերն ու տարածքում առկա հնագիտական շերտերը վառ կերպով փոխանցում են միջնադարյան հզորության շունչը՝ ներկայացնելով հայ շինարարի և ռազմական ինժեներների բարձր վարպետությունը:
Տեղակայումը՝ Հայաստանի Հանրապետություն, Արագածոտնի մարզ, Արուճ գյուղի արևելյան մասում:
Կոորդինատները՝ 40.2974, 44.0841
Լուսանկարը `Hamshen Tour-ի