Բացահայտիր Արագածոտնը-Վահրամաշեն եկեղեցի
Վահրամաշեն եկեղեցին, որը երբեմն անվանվում է նաև Սուրբ Աստվածածին կամ Ամբերդի եկեղեցի, հայկական նշանավոր ճարտարապետական հուշարձան է։
Այն կառուցել է Վահրամ Պահլավունին, և հյուսիսային մուտքի մոտ գտնվող արձանագրության համաձայն՝ կառուցումն ավարտվել է 1026 թվականին։
Եկեղեցին ունի ինքնատիպ ճարտարապետական հորինվածք․ դրսից այն ուղղանկյուն է, իսկ ներսից՝ խաչաձև հատակագծով կենտրոնագմբեթ կառույց։
Այն առաջին եկեղեցիներից մեկն է, որոնց խաչ-թևերի չորս անկյուններում առկա են կրկնահարկ ավանդատներ։
Կառույցի 12 նիստանի թմբուկը, որն ավարտվում է հովհարաձև վեղարով, հենվում է հենց այդ ավանդատների անկյուններից բարձրացող կամարներին։
Ուշագրավ է նաև այն փաստը, որ ծածկի ծանրությունը թեթևացնելու նպատակով տանիքի տարբեր մասերում՝ լիցքի մեջ, տեղադրվել են կավե թրծված կարասներ։
Եկեղեցու արտաքին տեսքը բավականին զուսպ է, իսկ համաչափությունները՝ ներդաշնակ։
Արևելյան ճակատի վրա առկա են ուղղաձիգ զույգ խորշեր, մինչդեռ մյուս ճակատները հարթ են։
Սյունափնջերով զարդարված կամարակապ մուտքը բացվում է հարավային ճակատից։
Կառույցն ունի մի քանի արձանագրություններ։ Դրանցից մեկը՝ կառուցման վերաբերյալ շինարարական և օրենսդրական արձանագրությունը, փորագրված է ներսից՝ հյուսիսային պատի (հյուսիսային դռան բարավորի) վրա։
Այս արձանագրությունն առաջին անգամ ընդօրինակել է Երվանդ Տեր-Մինասյանը և հրատարակել 1961 թվականին «Էջմիածին» ամսագրում։ Ըստ վիմագրագետ Սուրեն Ավագյանի վերծանության՝ թեև բնագրում կան մի քանի չպարզված հանգամանքներ, այն ընդհանուր գաղափար է տալիս եկեղեցական հարկերի և այլ հասույթների առթիվ իշխան Վահրամ Պահլավունու կատարած օրինականացման մասին։
Տեղակայումը՝ Հայաստան, Արագած լեռան լանջին, Ամբերդ ամրոցի համալիրում։
Կոորդինատները՝ 40°23′15″N 44°13′43″E։