Ճանաչենք Արագածոտնի մարզի մեծերին- Սասուն Խաչիկի Գրիգորյան
Հայաստանի բժշկական գիտության պատմության մեջ իրենց ուրույն ու ծանրակշիռ հետքն են թողել այնպիսի մասնագետներ, ովքեր ոչ միայն հազարավոր կյանքեր են փրկել, այլև հեղափոխական նորարարություններ են ներմուծել վիրաբուժության ոլորտ: Այդպիսի անհատականություններից է ճանաչված հայ բժիշկ-վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սասուն Խաչիկի Գրիգորյանը:
Նա ծնվել է 1946 թվականի հունվարի 6-ին Հայկական ԽՍՀ Թալինի շրջանի Վերին Սասնաշեն գյուղում։ Ստանալով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն՝ նա իր ողջ գիտական և գործնական գործունեությունը նվիրել է հայրենի առողջապահության զարգացմանը։
Բժշկական հիմնարար կրթությունը ստացել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում (նախկին Երևանի բժշկական ինստիտուտ), որն ավարտել է 1969 թվականին։
Իր մասնագիտական որակավորումն էլ ավելի կատարելագործելու նպատակով՝ 1989-1991 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի Ա. Վ. Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտի դոկտորանտուրայում։
Այս բարձրագույն գիտական դպրոցն անցնելուց հետո նրան 1991 թվականին շնորհվել է բժշկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան, իսկ արդեն 1993 թվականին՝ պրոֆեսորի կոչում։
Սասուն Գրիգորյանը ծավալել է բեղմնավոր կրթական և վարչական գործունեություն։ 1991-1993 թվականներին զբաղեցրել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի բուժական ֆակուլտետի դեկանի տեղակալի պաշտոնը, իսկ 1993-2001 թվականներին եղել է նույն ֆակուլտետի դեկանը՝ մեծ ավանդ ներդնելով երիտասարդ բժիշկների պատրաստման գործում։
1997 թվականից հանդես է եկել որպես ՀՀ առողջապահության նախարարության պրոֆեսոր Յոլյանի անվան արյունաբանական կենտրոնի վիրաբուժության գծով կոնսուլտանտ։
Այնուհետև, 2000-2008 թվականներին ղեկավարել է ԵՊԲՀ ընդհանուր վիրաբուժության ամբիոնն ու համապատասխան վիրաբուժական կլինիկան։ Բացի այդ, 2000 թվականից ստանձնել է Կրթության միջազգային ակադեմիայի և «Հայբուսակ» համալսարանի գիտական քարտուղարի պարտականությունները։
Պրոֆեսոր Գրիգորյանի գիտական նվաճումները ճանաչված են նաև միջազգային հարթակներում։ Նա 1998 թվականից հանդիսանում է Ռուսաստանի Դաշնության Բնական գիտությունների ակադեմիայի, 2005 թվականից՝ ՌԴ Բժշկատեխնիկական գիտությունների ակադեմիայի, իսկ 2011 թվականից՝ Բնական գիտությունների Եվրոպական ակադեմիայի իսկական անդամ։
Սասուն Գրիգորյանի գիտական գործունեությունը նշանավորվել է մի շարք նորարարություններով։ Նա Հայաստանի Հանրապետությունում առաջինն է կիրառել որովայնադիտման (լապարոսկոպիա) եղանակը, ինչը շրջադարձային եղավ հայրենական վիրաբուժության համար։
Նաև առաջինն է կատարել փայծաղի հեռացում (սպլենեկտոմիա) ոչ սովորական վիրահատական մուտքով՝ կրծքավանդակի միջով (կրծքաստոծանիական մուտքով) արյան համակարգի որոշ հիվանդությունների ժամանակ։ Բժիշկը մշակել է պարբերական հիվանդության վիրաբուժական հիմնախնդիրները, ինչպես նաև վիրաբուժական թարախային վարակի կանխարգելման ու բուժման արդյունավետ եղանակները։
Նրա գիտական հետազոտությունների շրջանակը չափազանց ընդգրկուն է. դրանք նվիրված են ստամոքսի և 12-մատնյա աղիքի խոցային հիվանդությանն ու ուռուցքներին, լեղաքարային հիվանդությանը, լյարդի էխինոկոկոզին, մեխանիկական դեղնությանը, ստամոքս-աղիքային արյունահոսություններին, հեմատոլոգիական օրգանների ուռուցքներին և տրավմատիկ վնասվածքներին։
Պրոֆեսորի ուշադրության կենտրոնում են եղել նաև ճողվածքները, պերիտոնիտները, լապարոսկոպիան, թարախային վիրաբուժական վարակները, պարբերական հիվանդությունը, իսկեմիան, կրծքագեղձի բորբոքային և ուռուցքային հիվանդությունները, ինչպես նաև երակների վիրաբուժությունը։
Նա հեղինակ է շուրջ 240 հրապարակված գիտական աշխատությունների, 6 ուսումնական ձեռնարկների, 18 մեթոդական ցուցումների և 16 գյուտարարական առաջարկությունների։ Իր գիտական զեկուցումներով պարբերաբար հանդես է եկել հանրապետական, ԱՊՀ երկրների և միջազգային հեղինակավոր գիտաժողովներում։
Առողջապահության և բժշկագիտության ոլորտում ներդրած մեծագույն ավանդի համար Սասուն Գրիգորյանն արժանացել է բազմաթիվ պատվավոր պարգևների։ 2000 թվականին նրան շնորհվել է ԵՊԲՀ Ոսկե մեդալ։ 2004 թվականին Գերմանիայում պարգևատրվել է Բնական գիտությունների Եվրոպական Ակադեմիայի հուշամեդալով, իսկ 2005 թվականին արժանացել է Բնական գիտությունների Եվրոպական հանձնաժողովի Պաուլ Էռլիխի անվան դիպլոմի և ոսկե մեդալի։ Սասուն Գրիգորյանի անցած ուղին և գիտական ժառանգությունը հանդիսանում են հայկական վիրաբուժական դպրոցի լավագույն էջերից մեկը: