Բացահայտիր Արագածոտնը-Սուրբ Սանդուխտ Կույս մատուռ
· Թալին
Սուրբ Սանդուխտ Կույս մատուռը տարածաշրջանի ուշագրավ սրբավայրերից մեկն է։
Կառույցը թվագրվում է 19-րդ դարով, սակայն իր ներկայիս ճարտարապետական տեսքը ստացել է 1991-1992 թվականներին իրականացված հիմնավոր վերակառուցման արդյունքում, որը նախաձեռնել և իրականացրել է Ամիրբեկ Դերձյանը։
Մատուռը կառուցված է սրբատաշ տուֆից, որի երանգները տատանվում են շագանակագույնից մինչև սև՝ ստեղծելով զուսպ և վեհաշուք տեսք։
Շինության տանիքին տեղադրված է թեթև սյունազարդ զանգակատուն՝ կոնաձև գմբեթով և խաչով, իսկ մուտքի վերնամասում աչքի է ընկնում շրջանաձև լուսամուտը, որը բնորոշ է հայկական եկեղեցաշինությանը։
Մատուռի ներքին հարդարանքը ներկայացնում է հայկական քարագործական արվեստի և ժամանակակից հավատքի միահյուսումը։
Խորանի հատվածում տեղադրված են միջնադարյան ոճով կերտված մի քանի խաչքարեր, որոնցից կենտրոնականը՝ շրջանաձև վարդյակով և հարուստ բուսական զարդանախշերով, առանձնակի գեղարվեստական արժեք է ներկայացնում։
Պատերը զարդարված են բազմաթիվ սրբապատկերներով, որոնք արտացոլում են տեղի բնակչության ջերմ հավատքն ու նվիրվածությունը սրբավայրին։
Մատուռի կողքին՝ պարսպապատված տարածքում, վեր է հառնում բարձր մետաղական խաչ-հուշարձանը, որը տեսանելի է հեռվից և ուղենիշ է ծառայում ուխտավորների համար։
Սրբավայրը նվիրված է Սուրբ Սանդուխտ կույսին՝ Հայոց Սանատրուկ թագավորի դստերը, ով համարվում է քրիստոնեության առաջին հայ նահատակուհին։
Նրա անունը կրող այս փոքրիկ մատուռը տարիներ շարունակ եղել է Թալինի և հարակից գյուղերի բնակիչների սիրված աղոթատեղին։
Թալինի այս մատուռի հետ կապված տեղական զրույցներն ասում են, որ սա կառուցվել է մի հին սրբատեղիի վրա, որտեղ մարդիկ դարերով եկել են «Սուրբ Կույսից» բժշկություն և զավակ խնդրելու։
Մատուռը գտնվում է Թալին քաղաքի հարավային եզրին, բաց դաշտավայրում, որտեղից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի հեռվում ձգվող լեռնաշղթաները։
Կոորդինատներն են՝ 40.378944°N, 43.874139°E