Բացահայտիր Արագածոտնը- Արտաշավանի հնամենի գաղտնիքները
Հայաստանի հնամենի բնակավայրերի շարքում իր ուրույն ու անկրկնելի տեղն ունի Արտաշավան գյուղը, որը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքում։
Այս գեղատեսիլ բնակավայրն աչքի է ընկնում իր աշխարհագրական բարենպաստ դիրքով՝ տեղակայված լինելով մարզկենտրոնից մոտ 9 կմ դեպի հյուսիս՝ ծովի մակերևույթից 1630 մետր բարձրության վրա։
Գյուղն ունի հարուստ տնտեսական կյանք, որտեղ բնակչությունը ավանդաբար զբաղվում է դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ և թռչնաբուծությամբ։
Արտաշավան համայնքն իր մեջ ներառում է ոչ միայն համանուն գյուղը, այլև Լուսաղբյուր և Նիգատուն բնակավայրերը։
Արտաշավանն առաջին հերթին աչքի է ընկնում պատմամշակութային հուշարձանների և հնագույն ամրոցների բացառիկ խտությամբ, որոնք փաստում են տարածքի հազարամյակների պատմությունը։ Գյուղից 2 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է մ.թ.ա. 3-րդից 1-ին հազարամյակով թվագրվող «Գազանոց» ամրոցը, 3 կմ հարավ-արևելք՝ մ.թ.ա. 2-րդից 1-ին հազարամյակի «Գնդաքար» ամրոցը, իսկ ընդամենը 1 կմ հյուսիս՝ մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի «Փոշտի դար» ամրոցը։ Արևելյան մասում թաքնված է միջնադարյան «Ճգնավոր» քարայր-կացարանը։ Հոգևոր կառույցներից առանձնանում են 7-րդ դարի հռչակավոր Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին և 13-րդ դարի Սուրբ Թադևոս Առաքյալ եկեղեցին։
Բացի այդ, հենց այս համայնքի տարածքում է գտնվում զբոսաշրջիկների կողմից ամենաայցելվող վայրերից մեկը՝ Հայոց այբուբենի հուշարձանը, որը ներառված է «Արտաշավան» բնապատմական համալիրում։
Արտաշավանի հիմնական այցեքարտերից մեկը տեղի բնակիչների բնավորության յուրահատուկ գծերն են։ Լինելով լեռնային բնությանն ու հողին կապված մարդիկ՝ արտաշավանցիներն աչքի են ընկնում արագածոտնցիներին բնորոշ հյուրընկալությամբ, անմիջականությամբ և աշխատասիրությամբ։ Նրանք հայտնի են իրենց ամուր ավանդապաշտությամբ, հպարտ կեցվածքով և սեփական պատմության հանդեպ ունեցած մեծ հարգանքով։
Գյուղի բնակիչները ջերմ ու բարյացակամ են յուրաքանչյուր հյուրի հանդեպ՝ պատրաստակամորեն պատմելով տեղական լեգենդներն ու ցույց տալով իրենց հողի բարիքները, ինչը բնակավայրին հաղորդում է առանձնահատուկ կոլորիտ և ձգողականություն։
Արտաշավան գյուղի աշխարհագրական կոորդինատներն են՝ 40°23′37″N 44°22′53″E: