Բացահայտիր Արագածոտնը- Սուրբ Մարիանե եկեղեցի
· Աշտարակ
Սուրբ Մարիանե եկեղեցին, որը երբեմն գրականության մեջ կամ ժողովրդական խոսվածքում հիշատակվում է նաև որպես «Սուրբ Մարինե», հանդիսանում է հայկական միջնադարյան հոգևոր և ճարտարապետական պատմության արժեքավոր կոթողներից մեկը։
Այս կանգուն հուշարձանն ընդգրկված է Աշտարակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում՝ ներկայացնելով 13-րդ դարի հայկական եկեղեցաշինության բացառիկ նմուշ։
Եկեղեցու կառուցումն ավարտվել է 1281 թվականին։ Որպես հիմնական շինանյութ օգտագործվել է տեղական դարչնագույն սրբատաշ տուֆը, որը կառույցին հաղորդում է յուրահատուկ տեսք, հնօրյա շունչ և տաք երանգավորում։ Դարեր անց՝ 1838 թվականին, եկեղեցու հարավային խաչաթևի կտուրին կառուցվել է զանգակատունը, որն ավելի է ամբողջացրել հոգևոր կառույցի ճարտարապետական համալիրը։
Եկեղեցու շուրջը մինչ օրս պահպանվել են նաև խոշոր ու անմշակ բազալտե քարերից կառուցված հնամենի պարսպի պատառիկները, որոնք վկայում են պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում կառույցի ունեցած պաշտպանական նշանակության մասին։
Ճարտարապետական տեսանկյունից Սուրբ Մարիանեն հանդիսանում է հայկական ավանդական ոճով կառուցված տաճար, որը ներքուստ խաչաձև կենտրոնագմբեթ է, իսկ արտաքուստ՝ ուղղանկյուն գմբեթավոր եկեղեցի։
Կառույցի արտաքին հստակ չափսերն են 11.45 մետր երկարություն և 8.88 մետր լայնություն։ Եկեղեցու գմբեթի թմբուկը ներսի կողմից կլորաձև է, մինչդեռ դրսից այն ունի ինքնատիպ տասանիստ կառուցվածք։ Կառույցն աչքի է ընկնում իր սլացիկ ու նրբագեղ համաչափություններով, թմբուկի թեթևակի շեղությամբ և բարձր գմբեթով, որոնք առանձնահատուկ հմայք են հաղորդում տաճարի ընդհանուր տեսքին։
Հարդարանքի տարրերից առանձնակի ուշադրության են արժանի եկեղեցու պատուհանների կիսագլանային հատվածի քառանկյուն պարակալները, որոնք զարդարված են խաչաձև դասավորություն ունեցող եռաթև հավելումներով։ Բացի այդ, եկեղեցու հարավային ճակատին հիանալիորեն պահպանվել է միջնադարյան արևային ժամացույցը, որն արժեքավոր դետալ է և վկայում է ժամանակի գիտական ու գեղարվեստական մտքի միախառնման մասին։
Այս ամենի շնորհիվ եկեղեցին իրավամբ դասվում է Արագածոտնի թեմի և ընդհանրապես Հայաստանի ամենագեղեցիկ պատմական տաճարների շարքին։
Տեղակայումը. Հայաստանի Հանրապետություն, Արագածոտնի մարզ, քաղաք Աշտարակ, հյուսիս-արևելյան մաս։
Կոորդինատներ. 40°18'3.34"N 44°21'39.59"E