Ճանաչենք Արագածոտնի մարզի մեծերին-Վարդգես Պետրոսյան
· Աշտարակ
Վարդգես Համազասպի Պետրոսյանը ծնվել է 1932 թվականի օգոստոսի 9-ին Աշտարակում։ Նա հայ նշանավոր արձակագիր է, դրամատուրգ, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ։
1952 թվականից եղել է ՍՄԿԿ անդամ։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։
Ավարտելուց անմիջապես հետո՝ 1954–1955 թվականներին, աշխատել է Նոր Բայազետի (այժմ՝ Գավառ) շրջանային թերթում որպես պատասխանատու քարտուղար։ 1955–1957 թվականներին եղել է «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի գրական աշխատող, իսկ 1957–1961 թվականներին՝ «Ավանգարդ» թերթի պատասխանատու քարտուղար, ապա՝ խմբագրի տեղակալ։ 1961–1966 թվականներին վարել է «Պիոներ կանչ» թերթի խմբագրի պաշտոնը, որից հետո՝ 1967–1975 թվականներին, եղել է «Գարուն» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։
Գրական ու հասարակական գործունեությանը զուգահեռ՝ 1975–1981 թվականներին զբաղեցրել է Հայաստանի գրողների միության (ՀԳՄ) վարչության առաջին քարտուղարի, իսկ 1981–1988 թվականներին՝ նախագահի պաշտոնը։
1959 թվականից եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ 1988–1994 թվականներին ղեկավարել է Հայաստանի մշակույթի ֆոնդը, ხოლო 1994 թվականին հիմնադրել է «Երկիր Նաիրի» շաբաթաթերթը՝ դառնալով նրա հիմնադիր-խմբագիրը։
Վարդգես Պետրոսյանը գրականություն է մտել բանաստեղծություններով․ առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1947 թվականին «Պիոներ կանչ» թերթում, իսկ 1958 թվականին լույս է տեսել նրա «Բալլադ մարդու մասին» ժողովածուն։
Այնուհետև նա անցել է արձակի՝ հեղինակելով «Նամակներ մանկության կայարաններից» պատմվածաշարը, «Ապրած և չապրած տարիներ» (1970) և «Վերջին ուսուցիչը» (1980) վիպակները։
Սովետական Հայաստանի և սփյուռքահայության կյանքի ու պատմության իմաստավորման տեսանկյունից է գրված նրա «Հայկական էսքիզներ» (1969, 1982) էսսեն, որի համար արժանացել է Հայկական ԽՍՀ 1979 թվականի պետական մրցանակի (նաև «Վերջին ուսուցիչը» վիպակի հետ մեկտեղ)։
Նրա ստեղծագործությունների մեծ մասը նվիրված է երիտասարդության հոգեբանության բացահայտմանը («Քաղաքի կիսաբաց լուսամուտները», 1964, «Դեղատուն «Անի»», 1973)։ Հայաստանի լեռնային գյուղերի ճակատագրին և արդիական խնդիրներին է նվիրված «Մենավոր ընկուզենին» (1981) վեպը, որի հիման վրա 1986 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանվել է գեղարվեստական կինոնկար։
Գրողի հրապարակախոսական, ուղեգրական և գրա քննադատական նյութերն ի մի են բերված «Հավասարում բազմաթիվ անհայտներով» (1977) գրքում, իսկ Հայոց ցեղասպանության թեմային է անդրադարձել «Կրակե շապիկ» վեպում։
Վարդգես Պետրոսյանի երկերը լայնորեն բեմադրվել են․ «Ծանր է Հիպոկրատի գլխարկը» (1975) թատերգությունը, ինչպես նաև «Վերջին ուսուցիչը» (1979), «Հայկական էսքիզներ» (1980) և «Ապրած և չապրած տարիներ» (1982) գործերը բեմականացվել են տարբեր թատրոններում։ 1985 թվականին Երևանի Գ․ Սունդուկյանի անվան թատրոնը բեմադրել է նրա «Համր լեռան ճիչը» դրաման։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են լատիշերեն, բուլղարերեն, սերբախորվաթերեն, չեխերեն, անգլերեն, ուկրաիներեն, վրացերեն, ղրղզերեն, հունգարերեն և աշխարհի այլ լեզուներով։
Ակտիվ հասարակական-քաղաքական գործունեության համար 1966 թվականից եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ, ՀԽՍՀ IX–X գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
Արժանացել է Հայաստանի լենինյան կոմերիտմիության դափնեկրի կոչման (1969), պարգևատրվել է Լենինի (1984), Հոկտեմբերյան հեղափոխության (1982) և «Պատվո նշան» շքանշաններով։
Վարդգես Պետրոսյանը ողբերգաբար սպանվել է 1994 թվականի ապրիլի 15-ին Երևանում՝ իր տան շքամուտքում։ Նրա հիշատակը հավերժացնելու նպատակով 2000 թվականին Երևանի թիվ 51 դպրոցն անվանակոչվել է նրա անունով, իսկ 2006 թվականին դպրոցի առջև հանդիսավորությամբ բացվել է գրողի հարթաքանդակը (քանդակագործ՝ Էդուարդ Շախիկյան)։