Բացահայտիր Արագածոտնը- Գառնահովիտի Սուրբ Գևորգ եկեղեցի
Գառնահովիտի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին 7-րդ դարի հայ առաքելական հոյակերտ կոթող է: Այն ընդգրկված է Գառնահովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Եկեղեցին կառուցվել է հավանաբար հայոց իշխան Ներսեհ պատրիկ Կամսարականի հովանավորությամբ, իսկ ճարտարապետը եղել է Վարդեսը (հավանաբար Մամիկոնյան նախարարական տնից)։
Սուրբ Գևորգն առանձնանում է իր ճարտարապետական և շինարարական ինքնատիպ լուծումներով։ Այն բյուզանդական ոճով կենտրոնագմբեթ, ուղղանկյուն հատակագծով, քառախորան եկեղեցի է։
Գմբեթավոր տանիքի նմանատիպ ոճը հազվադեպ է հանդիպում Հայաստանում, հատկապես մեծ շինություններում։
Թորոս Թորամանյանն իր ուսումնասիրություններում մանրամասն չափագրել է տաճարի արտաքին եզրագիծը, արևմտյան ճակատի սեղանաձև հիմքով խորշերն ու զույգ սյուները, ինչպես նաև արձանագրել է քարտաշ վարպետների 12 տիպի նշաններ։
Եկեղեցին ամփոփված է 19,5 մետր երկարության և 15,7 մետր լայնության հատակագծային չափեր ունեցող ուղղանկյուն ծավալի մեջ։ Ունի չորս խորան, չորս 3/4 խորշեր և անկյունային չորս սենյակներ (ավանդատներ)։
Քառակուսի հատակագծով ավանդատները գտնվում են աղոթասրահի չորս անկյուններում։ Դրանց արևելյան պատերի վրա չկան խորանաձև կլորացումներ։ Հարավ-արևելյան սենյակի հյուսիսային պատին և հյուսիս-արևելյան սենյակի հարավային պատին առկա են քառակուսի փոքր խորության խորշեր, որոնցից մեկի հատակը խորանում է հոծ պատի ներսում (ծառայել է որպես գաղտնարան կամ գանձարան)։
Հորինվածքում իշխողը գմբեթի թմբուկն է։ Գմբեթատակ քառակուսուց դեպի գմբեթ անցումն իրականացված է մեծ ու փոքր 4 լրացուցիչ տրոմպների միջոցով։
Գմբեթը հենված է քառանկյուն թմբուկի վրա, որն ունի 12 փոքրիկ որմնախորշեր և լուսամուտներ։
Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևմտյան և հարավային։ Բոլոր խորաններն ունեն մեկական պատուհան։ Արևելյան անկյունային սենյակներն ունեն երկուական, իսկ արևմտյանները՝ մեկական պատուհան։
Պատուհանները դեպի ներս առանձնապես չեն լայնանում։
Արևելյան խորանում սեղանն ունի միջին բարձրություն։ Կենտրոնական մասի սալահատակից այնտեղ են բարձրանում երեքական աստիճաններով։ Բուն խորանն առաջանալով դուրս է գալիս սահմաններից ավելի քան 1 մետրով։ Արևելյան խորանի առջև առկա է «դաս» կոչվող կիսաշրջանաձև հարթակը, որը բարձրացված է ընդհանուր հատակից շուրջ 10 սանտիմետրով։ Արևելյան սենյակների և կենտրոնական մասի հատակները նույն բարձրության վրա են, իսկ արևմտյան սենյակների հատակները դրանցից ցածր են 50-55 սմ-ով։
Եկեղեցու քիվերն ու լուսամուտների պսակները քանդակազարդված են խաղողի ողկույզներով, ատամնաշարերով և կրկնաշար տերևիկներով։
Տեղակայումը. Հայաստան, Արագածոտնի մարզ, Գառնահովիտ գյուղ
Կոորդինատներ. 40°29′49″N 43°57′22″E