Բացահայտիր Արագածոտնը - Այծաբերդ ամրոց
Բյուրականից 3 կմ հյուսիս տեղակայված «Այծաբերդ» ամրոցը մ.թ.ա. 2-րդ – 1-ին հազարամյակներով թվագրվող հնագույն և խիստ տպավորիչ կառույց է, որը վեր է խոյանում դեպի երկինք՝ շրջապատված փարթամ կանաչապատ լանջերով ու զառիթափ ժայռերով։
Այս բերդը վառ օրինակ է հին հայկական ճարտարապետության, որն իր պաշտպանական համակարգը կառուցելիս առավելագույնս օգտագործել է տեղանքի բնական անմատչելիությունը․ ժայռոտ լեռնագագաթի գլխին սփռված են հնագույն պարսպապատերի, աշտարակների և կառույցների մնացորդներ, որոնք պատրաստված են տեղական կոպիտ քարերից ու բնականորեն ձուլվել են մերկ ապարների լանդշաֆտին:
Ամրոցի շրջակայքը հարուստ է նաև այլ պատմամշակութային հուշարձաններով, մասնավորապես՝ դրանից մի փոքր դեպի հարավ գտնվող «Անտառنուտ» ամրոցով (մ.թ.ա. 2-րդ–1-ին հազարամյակ), 2 կմ հարավ-արևմուտքում տեղակայված «Սոփանես» և «Փոխ» (10-18-րդ դարեր) գյուղատեղիներով, ինչպես նաև 2 կմ հյուսիս ընկած «Ճգնավոր» քարայր-կացարանով (13-19-րդ դարեր) ու մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակին պատկանող «Ցից քար» զոհարանով: Հարևանությամբ է գտնվում նաև Բյուրականի հայտնի «Խրիմյան Հայրիկ» հայրապետական ամառանոցը, որտեղ երկար տարիներ ապրել և ստեղծագործել է հայ մեծ երգահան Կոմիտաս վարդապետը՝ հենց այս վայրերում գրելով իր անմահ «Հայրիկ-հայրիկ» ստեղծագործությունը:
Տեղակայումը՝ Հայաստանի Հանրապետություն, Արագածոտնի մարզ, Բյուրական գյուղից 3 կմ հյուսիս:
Կոորդինատներ՝ մոտավորապես 40°20'N, 44°16'E (հիմնված Բյուրականի և հարակից տարածքների աշխարհագրական դիրքի վրա):
Լուսանկարը`Արագածոտնի հուշարձանների